Το μάθημα διερευνά τη σχέση ανάμεσα στη μνήμη, το αρχείο και την υλικότητα στην εποχή της ψηφιακής κουλτούρας. Τα τεκμήρια —είτε πρόκειται για προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, μαρτυρίες ή δεδομένα— προσεγγίζονται ως φορείς μνήμης και ταυτότητας. Αντίστοιχα η μνήμη, όπως αποτυπώνεται στις ιδιωτικές συλλογές και τις εθνικές βιβλιοθήκες αλλά και στα ψηφιακά νέφη (clouds) και τις πλατφόρμες, αναδεικνύεται στο συνδετικό ιστό που συνδέει τα κοινωνικά, πολιτικά και τεχνολογικά συμφραζόμενα με την ατομική συνθήκη.
Το μάθημα επίσης δίνει έμφαση σε ζητήματα μαρτυρίας και σιωπής, σε φωνές που αποκλείονται από τα επίσημα αρχεία (μαύροι, ιθαγενείς, γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ+, ανάπηροι, παιδιά) και στις σύγχρονες καλλιτεχνικές και επιμελητικές πρακτικές που αναστοχάζονται κριτικά τους τρόπους με τους οποίους το παρελθόν αποτυπώνεται. Κεντρική έννοια εδώ είναι αυτή του αρχείου: το αρχείο θεωρείται ως τόπο εξουσίας και επιθυμίας, τη μνήμη ως ενσώματη εμπειρία, και το ψηφιακό περιβάλλον ως νέα υλικότητα που αλλάζει ριζικά τη σχέση με τον χρόνο, το σώμα και το ίχνος.
Στόχοι Μαθήματος (Aims)
- Να εισαγάγει τους φοιτητές/τριες στις θεωρίες της μνήμης, του αρχείου και της υλικότητας.
- Να αναλύσει τις σχέσεις εξουσίας και αποκλεισμού που διέπουν τη συγκρότηση των αρχείων και συλλογών.
- Να κατανοηθεί η μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή μνήμη ως πολιτισμική και τεχνολογική μετατόπιση.
- Να συνδέσει θεωρητικά τη μνήμη με το φύλο, τη φυλή, τη σεξουαλικότητα, την αναπηρία και τη φωνή του άλλου.
- Να ενθαρρύνει την κριτική, δημιουργική και ερευνητική προσέγγιση της μνήμης μέσα από παραδείγματα τέχνης, μουσείων, αρχείων και διαδικτύου.
Μαθησιακά Αποτελέσματα (Learning Outcomes)
- Αναγνώριση βασικών θεωριών της πολιτισμικής μνήμης και του αρχείου.
- Ερμηνεία των πολιτισμικών και κοινωνικών διαστάσεων της μνήμης και της λήθης.
- Ανάλυση ζητημάτων φωνής, μαρτυρίας και αποκλεισμού στα αρχεία και τις συλλογές.
- Κατανόηση της φύσης και των προκλήσεων της ψηφιακής υλικότητας.
- Σχεδιασμός ερευνητικών ή καλλιτεχνικών εργασιών που συνδέουν θεωρία και πρακτική.
- Εφαρμογή κριτικών εργαλείων για την ανάλυση μουσειακών, αρχειακών ή διαδικτυακών παραδειγμάτων.